شوهر نزدیکی در ماه رمضان

نزدیکی با همسر در ماه رمضان، توی روزهای روزه داری، روزه رو باطل می کنه و گناه بزرگی محسوب می شه. اما در شب های ماه مبارک، از اذان مغرب تا قبل از اذان صبح، این کار کاملا مجازه، به شرطی که قبل از اذان صبح غسل جنابت انجام بشه. این حکم کلی برای همه زوجین روزه دار هست و جزئیاتش رو در ادامه با هم بررسی می کنیم.

ماه رمضان، ماه پر از برکت و معنویته؛ ماهی که دلمون می خواد حسابی به اعمال و عباداتمون برسیم و با رعایت کامل احکام، از فضیلت های بی شمارش بهره ببریم. اما خب، زندگی زناشویی هم بخش مهمی از زندگیه و طبیعیه که دغدغه هایی در موردش پیش بیاد. شاید برای خیلی از زوجین، به خصوص آقایون، سوالاتی مثل آیا می تونیم توی ماه رمضان نزدیک بشیم؟ یا حکم بوسیدن و معاشقه توی روز و شب این ماه چیه؟ ذهنشون رو مشغول کرده باشه.

خداوند مهربان، همیشه برای بنده هاش آسونی خواسته و احکام رو طوری قرار داده که هم بتونیم وظایف دینیمون رو به جا بیاریم و هم زندگی عادی و روابطمون رو داشته باشیم. توی این مقاله، قراره با هم یه گشت و گذار کامل توی احکام مربوط به شوهر و نزدیکی در ماه رمضان داشته باشیم. می خوایم ببینیم مراجع تقلید شیعه و حتی اهل سنت، در مورد این مسائل چی میگن و چه بایدها و نبایدهایی داریم تا روزه هامون صحیح و قبول باشه. هدف اینه که با آگاهی کامل، از اشتباهات سهوی یا عمدی دور بمونیم و با خیال راحت، بندگی کنیم. پس اگه براتون مهمه که همه چیز رو دقیق و کاربردی بدونید، با ما همراه باشید.

قوانین کلی نزدیکی در ماه رمضان: یه نگاه سریع به بایدها و نبایدها

بیاید اول یه چارچوب کلی برای نزدیکی توی ماه مبارک رمضان رو با هم مرور کنیم. اصل ماجرا اینه که خودِ نزدیکی با همسر، از نظر اسلام حرام نیست و جزو حقوق زناشوییه، ولی خب توی ماه رمضان و وقتی روزه هستیم، شرایط فرق می کنه. اگه این کار به قصد شکستن روزه انجام بشه، اون وقته که گناه محسوب می شه و روزه رو باطل می کنه.

توی روز ماه رمضان، نزدیکی ممنوعه!

این یکی دیگه خیلی واضحه و تقریباً همه میدونیم. هرگونه نزدیکی و جماع در طول روز ماه مبارک رمضان، یعنی از اذان صبح تا اذان مغرب، ممنوعه و روزه رو باطل می کنه. اگه خدای نکرده کسی عمداً این کار رو انجام بده، علاوه بر اینکه روزه ش باطل میشه، باید کفاره و قضا هم به جاش بیاره که خب داستان خودش رو داره.

یادتون باشه که روزه گرفتن، فقط نخوردن و نیاشامیدن نیست؛ بلکه پرهیز از یه سری مبطلات دیگه هم هست که جماع (نزدیکی) یکی از مهمترین اونهاست. هدف از روزه، تقویت تقوا و خویشتن داریه، و کنترل قوای نفسانی توی طول روز، بخشی از همینه.

توی شب های ماه رمضان، نزدیکی آزاده!

اما شب های ماه رمضان، از اذان مغرب که روزه رو باز می کنیم (یعنی افطار می کنیم) تا قبل از اذان صبح که باید نیت روزه فردا رو بکنیم، وضعیت فرق می کنه. توی این بازه زمانی، نزدیکی با همسر کاملاً مجازه و هیچ اشکالی نداره. این یه رحمت از سمت خداست تا نیازهای طبیعی و عاطفی زوجین هم نادیده گرفته نشه. فقط حواستون باشه که حتماً باید قبل از اذان صبح، غسل جنابت رو انجام بدید تا برای روزه فردا پاک باشید و بتونید نیت کنید. اگه وقت غسل کمه، مراجع معمولاً اجازه تیمم رو هم میدن تا بتونید روزه فردا رو بگیرید.

پس می بینید که خداوند چقدر مهربونه و حتی توی ماه بندگی هم، به نیازهای طبیعی و شرعی بنده هاش توجه کرده. فقط یه نظمی رو گذاشته تا ما هم بتونیم قوای نفسانی مون رو کنترل کنیم و هم بتونیم از این مواهب الهی به نحو احسن و در زمان خودش بهره ببریم.

احکام نزدیکی در ماه رمضان از نگاه مراجع تقلید شیعه: ریز به ریز با فتواها

حالا که با کلیات آشنا شدیم، بیاید بریم سراغ جزئیات و ببینیم مراجع تقلید شیعه، در مورد مسائل مختلف نزدیکی و روابط زناشویی در ماه رمضان چی میگن. این بخش از مقاله خیلی مهمه، چون فتاوای مراجع، راهنمای اصلی اعمال ماست و لازمه که با دقت خونده بشه.

معنای جماع و چه چیزی روزه رو باطل می کنه؟

اول از همه باید بدونیم که «جماع» یعنی چی و کدوم قسمت از اون، روزه رو باطل می کنه. معمولاً مراجع میگن همین که به اندازه ختنه گاه (حشفه) وارد بشه، حتی اگه منی هم بیرون نیاد، روزه رو باطل می کنه. پس نیازی نیست که حتماً انزالی صورت بگیره تا روزه باطل بشه. این یه نکته خیلی مهمه که خیلیا ممکنه ندونن.

• آیت الله خامنه ای: ورود به اندازه ختنه گاه، حتی بدون خروج منی، روزه را باطل می کند. اگر کمتر از ختنه گاه باشد و منی هم نیاید، روزه باطل نمی شود.
• آیت الله سیستانی: ایشان هم تأکید دارند که دخول به مقدار ختنه گاه، حتی بدون انزال، مبطل روزه است.
• آیت الله مکارم شیرازی: نظر ایشان هم همین است که دخول به مقدار ختنه گاه، حتی بدون انزال، روزه هر دو طرف را باطل می کند. ایشان اشاره دارند که اگر کمتر از این مقدار باشد و منی هم بیرون نیاید، روزه باطل نمی شود و اگر کسی شک کند که این مقدار داخل شده یا نه، روزه اش صحیح است.
• آیت الله صافی گلپایگانی: ایشان هم می فرمایند جماع روزه را باطل می کند، اگرچه فقط به مقدار ختنه گاه داخل شود و منی هم بیرون نیاید. اگر شک کند به این اندازه داخل شده یا نه، کفاره بر او واجب نیست، ولی اگر قصد دخول داشته و دخول نشده یا شک در آن داشته، روزه اش باطل و قضا دارد.
• آیت الله وحید خراسانی: جماع روزه را باطل می کند، اگرچه فقط به مقدار ختنه گاه داخل شود و منی هم بیرون نیاید. اگر کمتر از ختنه گاه باشد و منی هم نیاید، روزه باطل نمی شود.
• آیت الله جوادی آملی: ملاک باطل شدن روزه به آمیزش، جنابت است و جنابت یا به دخول به مقدار ختنه گاه است، اگرچه منی هم بیرون نیاید، یا به بیرون آمدن منی است، هرچند دخول کمتر از این مقدار باشد.

حکم جماع عمدی در روز ماه رمضان: قضا و کفاره!

اگه خدای نکرده کسی عمداً و با علم به روزه بودن، در روز ماه رمضان با همسرش نزدیکی کنه، روزه ش باطل میشه و باید هم قضا به جاش بیاره و هم کفاره بده. کفاره هم شامل ۶۰ روز روزه گرفتن یا اطعام ۶۰ فقیر میشه.

آیت الله خامنه ای می فرمایند: بر هر یک از آنان (مرد و زن) حکم افطار عمدی جاری است و علاوه بر قضا، کفاره هم بر هر دو واجب می شود که عبارت است از شصت روز روزه یا اطعام شصت فقیر و یا دادن شصت مد طعام به شصت مسکین که سهم هر کدام، یک مد (حدود ۷۵۰ گرم گندم یا جو یا برنج) است.

مهمه که بدونید اگه زن هم راضی به نزدیکی باشه، هر دو کفاره دارن. ولی اگه مرد روزه نباشه (مثلاً مریض یا مسافر باشه) و همسر روزه دارش رو مجبور به نزدیکی کنه، مرد باید کفاره خودش و کفاره همسرش رو بده. آیت الله بهجت و مظاهری هم به این مورد اشاره دارن و میگن اگه زن وسط نزدیکی راضی بشه، بنابر احتیاط واجب مرد دو کفاره و زن یک کفاره باید بده و زن باید قضای روزه اون روز رو به جا بیاره.

پس، اگه روزه هستید، واقعاً باید مراقب باشید که مبادا حتی با وسوسه یا اصرار، به این کار دست بزنید، چون هم روزه تون باطل میشه و هم کفاره سنگینی براتون واجب میشه.

شرایط خاص و اتفاقات پیش بینی نشده در جماع

گاهی اوقات ممکنه شرایطی پیش بیاد که آدم رو بین دوراهی قرار بده یا حواسش نباشه. اینجا مراجع تقلید برای هر کدوم حکمی جداگانه دارن:

1. فراموش کردن روزه: اگه روزه رو فراموش کردی و با همسرت نزدیکی کردی، روزه ات باطل نمیشه. ولی به محض اینکه یادت اومد روزه ای، باید سریعاً از حالت نزدیکی خارج بشی. اگه ادامه بدی، روزه ات باطله. این نظر تقریباً مشترک بین همه مراجع مثل آیت الله خامنه ای، سیستانی و مکارم است.
2. اجبار و اکراه: اگه کسی مجبورت کنه که نزدیکی کنی و تو هیچ اختیاری نداشته باشی (مثلاً دست و پاتو ببندن)، روزه ات باطل نمیشه. اما اگه مجبور نباشی ولی به خاطر ترس یا برای دفع ضرر دیگه، این کار رو انجام بدی (مثلاً مرد زن روزه دارش را بین نزدیکی و خسارت مالی مخیر کند و زن نزدیکی را انتخاب کند)، روزه ات باطله و باید قضا کنی، ولی کفاره نداره. (آیت الله سبحانی، شبیری زنجانی، جوادی آملی). آیت الله خامنه ای در پاسخ به سوال ۹۷ می فرمایند: مردی که نمی تواند روزه بگیرد، آیا می تواند با همسر روزه دار خود نزدیکی کند؟ ج) خیر، جایز نیست. و در سوال ۱۰۱ اشاره دارند که اگر مرد همسر روزه دارش را مجبور به جماع کند، مرد باید کفاره روزه خودش و روزه همسرش را بدهد (حتی اگر زن بعداً راضی شود).
3. ندانستن حکم شرعی (جهل به مسئله): اگه به خاطر ندانستن حکم شرعی (مثلاً فکر می کردی حلاله) نزدیکی کردی، روزه ات باطل میشه و باید قضا به جاش بیاری. اما معمولاً کفاره نداره. (آیت الله روحانی، جوادی آملی، مکارم شیرازی).
4. شک در دخول: اگه شک داری که به اندازه ختنه گاه دخول شده یا نه، روزه ات صحیح و کفاره هم نداره. این نظر مشترک بین آیت الله صافی، سیستانی، سبحانی و مکارم است.

حکم ملاعبه، معاشقه و سایر کارهای جنسی در روز

فقط نزدیکی کامل نیست که حکم شرعی داره؛ معاشقه و شوخی های جنسی هم توی ماه رمضان احکام خاص خودشون رو دارن که باید حواسمون بهشون باشه تا مبادا روزه مون رو باطل کنن.

معاشقه و شوخی (ملاعبه)

شوخی و معاشقه بدون قصد انزال، اگه مطمئن باشی که منی ازت خارج نمیشه، اشکالی نداره و روزه رو باطل نمی کنه. اما اگه با قصد انزال باشه یا بدونی که ممکنه منی خارج بشه و واقعاً هم منی خارج بشه، روزه باطله و هم قضا و هم کفاره داره. اینجا خیلی باید مراقب باشیم چون مرز بین حلال و حرام توی این مورد باریکه.

• آیت الله خامنه ای: اگه منجر به انزال منی نشود، روزه باطل نمی شود (سوال ۹۸). اما اگر به قصد انزال باشد و انزال شود، هم قضا دارد و هم کفاره. اگر قصد انزال نداشته و مطمئن بوده ولی اتفاقی انزال شده، روزه صحیح است و فقط غسل واجب می شود (به شرطی که این اتفاق عادت معمول او نباشد – سوال ۶ از بیتوته).
• آیت الله سیستانی: اگر از خود مطمئن بودید و اتفاقاً و بدون قصد، منی از شما خارج شود، روزه صحیح است و قضا کافی است.
• آیت الله صافی گلپایگانی: اگر کسی عمداً به قصد بیرون آمدن منی با همسرش بازی و شوخی کند، حتی اگر منی نیاید، روزه اش باطل می شود و قضا دارد. اگر منی بیاید، علاوه بر قضا، کفاره هم دارد. اما اگر بدون قصد انزال و با اطمینان به عدم انزال بازی کند و اتفاقاً منی بیاید، روزه اش صحیح است.
• آیت الله مکارم شیرازی: اگر بدون قصد بیرون آمدن منی و با اطمینان به عدم خروج منی، با همسرش بازی و شوخی کند و اتفاقاً منی بیرون آید، روزه اش صحیح است.
• آیت الله جوادی آملی: اگر روزه دار بدون قصد بیرون آمدن منی، عملی انجام دهد که عادتاً سبب بیرون آمدن منی است و منی هم بیرون آید، روزه او باطل می شود و فقط قضا دارد.

استمناء (خودارضایی)

خودارضایی (استمناء) در ماه رمضان، به شدت حرام و روزه رو باطل می کنه. علاوه بر قضا، کفاره هم داره و برخی مراجع حتی کفاره جمع (اطعام ۶۰ فقیر و ۶۰ روز روزه و آزاد کردن بنده) رو هم برای اون واجب می دونن. این کار گناه بزرگیه و باید ازش به شدت پرهیز کرد.

• آیت الله خامنه ای: استمناء مطلقاً حرام است و اگر منجر به خروج منی شود، موجب غسل جنابت هم می شود. اگر این عمل در حال روزه در روز ماه رمضان صورت بگیرد، در حکم افطار عمدی با حرام است و هم قضا و هم کفاره دارد (سوال ۱۳۶).
• آیت الله سیستانی: اگر روزه دار استمناء کند، روزه اش باطل می شود.
• آیت الله مکارم شیرازی: اگر روزه دار با خود کاری کند که منی از او بیرون آید، روزه اش باطل می شود.

احتلام در خواب

اگه توی خواب جنب شدی (محتلم شدی)، نگران نباش. روزه ات باطل نیست و صحیح محسوب میشه. این اتفاق غیرارادیه و خارج از اختیار انسانه. فقط باید قبل از نماز غسل جنابت رو انجام بدی. می تونی غسل رو تا وقت نماز به تأخیر بندازی و نیازی نیست که سریعاً انجامش بدی.

• آیت الله خامنه ای: روزه صحیح است (سوال ۱۴۱).
• آیت الله سیستانی: روزه صحیح است و نیاز به عجله در غسل نیست. حتی اگر می داند با خوابیدن محتلم می شود، باز هم می تواند بخوابد و روزه اش صحیح است.
• آیت الله صافی گلپایگانی: اگر در حال بیرون آمدن منی از خواب بیدار شود، واجب نیست از بیرون آمدن آن جلوگیری کند.

نگاه کردن به صحنه های تحریک کننده

اگه عمداً به قصد انزال یا با علم به اینکه با نگاه کردن به یک منظره شهوت انگیز، منی ازت خارج میشه و در عین حال عمداً نگاه کنی و منی ازت خارج بشه، روزه ات باطل میشه و هم قضا و هم کفاره داره.

• آیت الله خامنه ای: اگه نگاه کردن او به قصد انزال بوده و یا می دانسته که اگر به آن منظره نگاه کند، جنب می شود و یا عادت او بر این بوده است و در عین حال عمداً نگاه کرده و جنب شده، حکم جنابت عمدی را دارد یعنی هم قضا بر عهده او می باشد و هم کفاره (سوال ۱۳۷).

نزدیکی از پشت (دُبر) در ماه رمضان: احتیاط شرط عقل!

حکم نزدیکی از پشت، همواره محل بحث بوده و نظرات مختلفی در موردش وجود داره. در ماه رمضان هم این مسئله مطرحه.

بعضی روایات از ائمه معصومین (ع) هست که میگن نزدیکی از پشت، روزه رو باطل نمی کنه، به شرطی که منی خارج نشه. مثلاً روایتی از امام صادق (ع) هست که در پاسخ به سوالی درباره نزدیکی مرد با زن روزه دار از پشت می فرمایند: این کار باعث بطلان روزه اش نمی شود و غسل جنابت لازم نیست. (وسائل الشیعه)

اما اکثر مراجع تقلید، هرچند به صورت مطلق حکم به بطلان روزه نمیدن (اگر منی خارج نشود)، ولی به شدت این کار رو مکروه و نهی شده می دونن. با توجه به اینکه توی این نوع نزدیکی هم احتمال خروج منی وجود داره و هرگونه خروج منی (عمدی) روزه رو باطل می کنه، احتیاط واجب اینه که از این کار توی طول روز روزه داری پرهیز کنید و حتماً برای اطمینان بیشتر با مرجع تقلید خودتون مشورت کنید. این یه مسئله حساسه و بهتره که انسان جانب احتیاط رو رعایت کنه.

آیت الله جوادی آملی: ایشان در مسئله ۱۶۶۸ می فرمایند: اگر روزه دار در روز، با عمد و اختیار آمیزش کند، یعنی هر عملی که ایجاد جنابت می کند، انجام دهد، روزه او باطل می شود و قضا و کفاره دارد؛ چه از پیش رو باشد یا از پشت با همسر باشد یا غیر آن… این یعنی ایشان نزدیکی از پشت را هم در صورت عمد و اختیار، مبطل روزه و موجب قضا و کفاره می دانند.

احکام نزدیکی در ماه رمضان از نگاه اهل سنت: نگاهی متفاوت

حالا که احکام شیعه رو بررسی کردیم، بد نیست یه نگاهی هم به دیدگاه اهل سنت در مورد نزدیکی توی ماه رمضان بندازیم تا تفاوت ها و شباهت ها رو بهتر بفهمیم. این تفاوت ها ممکنه برای کسانی که بین مذاهب زندگی می کنند یا دوست دارند با دیدگاه های مختلف آشنا بشن، مفید باشه.

حکم جماع عمدی در روز از دید اهل سنت

توی فقه اهل سنت هم، جماع عمدی در طول روز ماه رمضان، روزه رو باطل می کنه و مجاز نیست. کسی که عمداً این کار رو انجام بده، باید توبه کنه، بقیه اون روز رو امساک کنه (یعنی از مبطلات روزه پرهیز کنه) و بعد از ماه رمضان هم روزه اون روز رو قضا کنه و هم کفاره بده. کفاره هم توی دیدگاه اهل سنت سنگین تره و معمولاً شامل دو ماه روزه متوالی یا اطعام ۶۰ مسکین میشه.

می بینیم که از نظر بطلان روزه و وجوب قضا و کفاره، شباهت های زیادی با فقه شیعه وجود داره، هرچند توی جزئیات کفاره ممکنه تفاوت هایی باشه.

نزدیکی از پشت (دُبر) در ماه رمضان از دید اهل سنت

در فقه اهل سنت، نزدیکی از پشت هم دقیقاً مثل نزدیکی از فرج، روزه رو باطل می کنه. امام ابن قدامه مقدسی میگه که فرقی نمیکنه نزدیکی از فرج باشه یا مقعد. حتی بعضی از فقهای اهل سنت معتقدن که این عمل، بیشتر از نزدیکی از راه مهبل، روزه رو فاسد می کنه. پس اگه کسی عمداً این کار رو انجام بده، علاوه بر اینکه باید بقیه اون روز رو امساک کنه، قضا و کفاره (دو ماه روزه متوالی) هم بر گردنش میاد. این نشون میده که در این مورد خاص، فتوای اهل سنت سختگیرانه تره.

چه کارهایی توی روابط زناشویی ماه رمضان مکروه و چه کارهایی مستحبه؟

همیشه توی احکام شرعی، علاوه بر بایدها و نبایدها، یه سری مستحبات و مکروهات هم داریم که رعایتشون بهمون کمک می کنه تا عبادتمون با کیفیت تر باشه یا از گناه دوری کنیم. این بخش، به بعد اخلاقی و معنوی قضیه برمی گرده.

مکروهات: این کارها رو بهتره انجام ندیم!

توی ماه رمضان و حتی در طول سال، بهتره از انجام یه سری کارها پرهیز کنیم. مثلاً نزدیکی کردن توی شب های خاصی از ماه، مکروهه و توصیه شده که انجام نشه:

• شب نیمه شعبان
• شب عید فطر
• شب عید قربان
• شب اول صفر
• و همچنین اول، وسط و آخر هر ماه قمری (به جز شب اول ماه رمضان)

یه روایت معروف از پیامبر (ص) به حضرت علی (ع) هم هست که میفرمایند: یا على در شب عید فطر جماع مکن که اگر فرزندى بهم رسد شش انگشت یا چهار انگشت در دست داشته باشد. این نشون میده که حتی توی شب هایی که نزدیکی حلاله، رعایت بعضی نکات اخلاقی و معنوی، چقدر می تونه مهم باشه و روی آینده اثر بذاره.

مستحبات: این کارها ثواب داره!

از اون طرف، نزدیکی در شب اول ماه رمضان، مستحبه و توصیه شده. پس اگه می خواید ماه رمضان رو با حس خوب و معنویت شروع کنید، این فرصت رو از دست ندید.

توصیه های کاربردی و نکات مهم برای زوجین توی ماه رمضان

حالا که همه چی رو در مورد احکام یاد گرفتیم، چند تا نکته کاربردی و دوستانه رو هم با هم مرور کنیم که کمک می کنه ماه رمضانتون هم معنوی باشه و هم زندگی مشترکتون گرم و صمیمی بمونه و خدای نکرده مشکلی پیش نیاد.

• زمان بندی هوشمندانه: سعی کنید روابط زناشویی رو به شب های ماه رمضان و بعد از افطار موکول کنید. اینجوری هم روزه هاتون سالمه و هم از حلال خدا بهره می برید و آرامش خیال دارید.
• یادتون نره: غسل جنابت! اگه شب ها نزدیکی داشتید، حتماً قبل از اذان صبح برای روزه فردا غسل جنابت رو انجام بدید. این یه تکلیف شرعیه که اگه انجام نشه، روزه فردا باطل میشه. اگه وقت کم بود، مراجع معمولاً اجازه تیمم رو هم میدن، ولی غسل اولویت داره.
• تقوا و خویشتن داری: ماه رمضان، ماه تقویت اراده و تقواست. سعی کنید توی طول روز، بیشتر مراقب نگاه، افکار و اعمالتون باشید تا هم روزه تون با کیفیت تر باشه و هم جلوی وسوسه ها رو بگیرید و تمرکزتون روی معنویات باشه.
• مطالعه و آگاهی مداوم: همیشه رساله عملیه مرجع تقلید خودتون رو مطالعه کنید و اگه سوالی داشتید، از دفتر مرجع یا افراد آگاه بپرسید. این مقاله یه راهنمای کلیه، ولی ممکنه برای جزئیات بیشتر یا موارد خاص، نیاز به رجوع به رساله و پرسش از اهل فتوا باشه. «خودتون رو گول نزنید» و دنبال فتوایی که دوست دارید نباشید، بلکه دنبال حقیقت و حکم شرعی باشید.
• گفتگو و درک متقابل: با همسرتون در مورد این مسائل حرف بزنید. درک متقابل و رعایت حال همدیگه، خیلی مهم تر از هر چیز دیگه ست. اگه یکی از زوجین روزه نیست، نباید دیگری را مجبور به کاری کند که روزه اش را باطل می کند. احترام به روزه یکدیگر، نشانه محبت و تقواست.
• نیت و قصد: یادتون باشه که توی احکام، نیت خیلی مهمه. اگه قصد باطل کردن روزه رو داشته باشی، حتی اگه عملی انجام نشه یا به اتمام نرسه، ممکنه روزه باطل بشه یا قضا واجب بشه. پس همیشه نیتتون رو برای حفظ روزه پاک نگه دارید.

جمع بندی: قدر این ماه رو بدونیم!

دیدیم که ماه رمضان، با اینکه ماه روزه و عبادته، اما خداوندی که خودش انسان رو آفریده و به نیازهاش آگاهه، احکامی رو برای روابط زناشویی هم گذاشته. مهم اینه که ما با آگاهی کامل و نیت پاک، روزه هامون رو حفظ کنیم و از مبطلات روزه، چه آشکار و چه پنهان، دوری کنیم. شوهر و نزدیکی در ماه رمضان، از اون موضوعات حساسیه که نیازمند دقت و آگاهیه.

حفظ روزه و دوری از گناه، توی این ماه فضیلت خیلی زیادی داره و می تونه یه فرصت عالی برای رشد معنوی ما باشه. پس بیاید با رعایت این احکام، از لحظه لحظه این ماه پربرکت استفاده کنیم و به خدا نزدیک تر بشیم. اگه سوال یا ابهامی براتون پیش اومده، حتماً از منابع معتبر دینی و مراجع تقلید بپرسید و دنبال جواب قطعی باشید تا خدای نکرده شبهه ای توی ذهنتون نمونه و عباداتتون رو با خیال راحت انجام بدید.

ماه رمضان فرصتیه برای رسیدن به آرامش درونی و تقرب به پروردگار. با رعایت دقیق احکام، این آرامش و تقرب رو برای خودمون و زندگی مشترکمون به ارمغان بیاریم.